Το καλοκαίρι του 1983 διοργανώθηκε για πρώτη φορά, μετά από 60 χρόνια προσφυγιάς, μέσα σε κλίμα έντονης συγκίνησης, η πρώτη προσκυνηματική εκδρομή στα Αλάτσατα, τον Τσεσμέ καθώς και τη Σμύρνη, την Έφεσο και τα γειτονικά Βουρλά, Ρείσντερε, Πυργί, Γκουλμπαξέ, Ζίγκουϊ, Λυθρί, όπου οι επιζώντες και οι απόγονοι εκείνων που έχουν φύγει από την ζωή, αναζητούν τοπωνύμια, σοκάκια, γειτονιές και σπίτια που μέσα από τις επανειλημμένες διηγήσεις έχουν γίνει θρύλοι και στοιχειώνουν την θύμηση.
Στο εξής τέτοιες εκδρομές εντάσσονται τακτικά στο πρόγραμμα του Συλλόγου για να αποκτήσουν όλο και πιο πολλοί από τα μέλη του άμεση γνώση του τόπου καταγωγής των γονιών και των προγόνων τους, για να γίνουν κομμάτι της ζωής τους όσα κατά καιρούς έχουν ακούσει από τη μητέρα, τη γιαγιά, τον παππού και γενικά κάποιο μεγαλύτερο που πήρε το δρόμο της μητροπολιτικής Ελλάδας μέσα στη φωτιά και τον ορυμαγδό του πολέμου και της καταστροφής. Έτσι σαν μια απόπειρα, ίσως και απρόσφορη, για ορισμένους, να βρουν λύση και απάντηση τα χιλιάδες «γιατί» και τα «πως» που εύλογα βγαίνουν στα χείλη τους.

Πέρα από τις προσκυνηματικές αυτές εκδρομές στα πάτρια εδάφη των προγόνων, επί προεδρίας του αείμνηστου Γεωργίου Μαστρακούλη, ήταν που ο Σύλλογος απέκτησε όραμα με ποικίλες δραστηριότητες, όπως χορό, τραγούδι, θέατρο, την καθιέρωση της παρουσίας του Συλλόγου στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου και της πόλης του Ηρακλείου με την ετήσια μουσικοχορευτική εκδήλωση στο κηποθέατρο «Ν. ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ» στις ετήσιες καλοκαιρινές εκδηλώσεις του Δήμου Ηρακλείου, αγιογραφία, ζωγραφική, παραγωγή τοπικών παραδοσιακών εδεσμάτων και άλλα. Δραστηριότητες στις οποίες σταθερό σημείο αναφοράς είναι ο Μικρασιατικός Πολιτισμός και η θύμηση των πατρογονικών εστιών στην Μ.Ασία και ιδιαίτερα στην Ερυθραία.
Στα επόμενα χρόνια αυτές οι δραστηριότητες αποτελούν τους βασικούς άξονες λειτουργίας του Συλλόγου ο οποίος αποκτά πανελλήνια εμβέλεια και πιλοτική δράση για πολλούς άλλους συλλόγους με τους ίδιους σκοπούς. Μπαίνουν υψηλοί στόχοι όπως η δημιουργία Ηρώου προς τιμή των πεσόντων στη Μικρασιατική εκστρατεία, εκδίδονται βιβλία, δημιουργείται το πρώτο αρχείο μαρτυριών και φωτογραφίας, από την πρώτη επίσκεψη στα Αλάτσατα, δημιουργείται μητρώο μελών με τον σύλλογο να αριθμεί πάνω από 600 μέλη. Επί προεδρίας του Μαστρακούλη Γεώργιου ο Σύλλογος απέκτησε στέγη με την ευγενική προσφορά του Δήμου Ηρακλείου, επί Δημαρχίας Κ. Κληρονόμου, στην παραπάνω διεύθυνση, στην πλατεία Αλατσάτων, ενώ με τις ακάματες και επίπονες προσπάθειες του η περιοχή αρχικώς ονομαζόμενη «Τεκές» και μετέπειτα προάστιο «Αμπελοκήπων» μετονομάστηκε σε προάστιο «Νέων Αλατσάτων Ηρακλείου» παίρνοντας έτσι την παλαιότερη ονομασία του που είχε ξεχαστεί στο χρόνο και στις δύσκολες μέρες του πολέμου του’40.
Η πορεία προς τα πάνω και η ευγενή άμιλλα του συλλόγου σημαδεύεται από τον αδόκητο θάνατο του Γιώργου Μαστρακούλη, το έτος 1994, και ο σύλλογος βιώνει περίοδο κάμψης και περισυλλογής, η πρωτοβουλία για την δημιουργία του Ηρώου ανακόπτεται, αλλά επανέρχεται επί προεδρίας της κ. Σφίγγα-Δακτυλά Μαλβίνας, χωρίς ωστόσο αποτέλεσμα. Επί προεδρίας του Γεωργίου Κυριακίδη γίνεται μια επίσημη επίσκεψη στα Αλάτσατα της Μικρά Ασίας συνοδία και επιφανούς αντιπροσωπείας των τοπικών αρχών και βουλευτών και σε ειδική τελετή πραγματοποιήθηκε η «Αδελφοποίηση» του Συλλόγου με την πόλη των Αλατσάτων. Φυτεύτηκε συμβολικά μια ελιά και τοποθετήθηκε πινακίδα που πιστοποιεί αυτό το δεσμό. Άλλες επίσης σημαντικές στιγμές του συλλόγου είναι δυο ταξίδια της χορωδίας του συλλόγου στην Κωνσταντινούπολη το 2002 και το 2010 όπου εμφανίστηκε σε εκδηλώσεις στο Ζωγράφειο και στο γηροκομείο του Μπαλουκλή.
Γενικά, ο Σύλλογος διατηρεί ένα αριθμό στόχων και εκδηλώσεων που έχουν σκοπό να συσφίξουν τις σχέσεις των μελών του και να προσελκύσουν νέα μέλη και ιδιαίτερα τους νέους.
Για το σκοπό αυτό λειτουργεί τμήματα χορού για ενήλικες και μικρά παιδιά και διαθέτει μια πολυάριθμη χορωδία που ξεκίνησε το 1985 με μαέστρο τον αξιόλογο μουσικό Μίνω Σωμαράκη, που κατάφερε πολύ σύντομα να την ανεβάσει σε ένα πολύ υψηλό επίπεδο και να εκδώσει ένα εξαιρετικό Cd το 2004 με τίτλο, «Φύσα αεράκι της Μικρασίας», με παραδοσιακά τραγούδια των Αλατσάτων και της Σμύρνης. Μετά τη λύση της συνεργασίας με τον Μίνω Σωμαράκη την χορωδία ανέλαβε ο Ανδρέας Γιακουμάκης που συνέχισε το έργο του προηγούμενου χοράρχη μέχρι την αναίτια παραίτησή του, λίγες μόλις μέρες πριν από την ετήσια καλοκαιρινή παρουσία της χορωδίας στις εκδηλώσεις του Δήμου Ηρακλείου, «Καλοκαίρι 2012», στο Κηποθέατρο που αποτελούσε την επετειακή εκδήλωση από τα 90 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή και έτσι έφερε σε πολύ δύσκολη θέση το σύλλογο. Μετά από απεγνωσμένη προσπάθεια αναζήτησης αναπληρωτή χοράρχη, σε μια πολύ κρίσιμη για τη χορωδία στιγμή, ο Σύλλογος πέτυχε να συνεργαστεί με τον διακεκριμένο στα μουσικά δρώμενα της πόλης μαέστρο, Νίκο Αντωνακάκη, και με τη βοήθεια του να ξεπεράσει τις αντιξοότητες της τελευταίας στιγμής και να πραγματοποιήσει μια από τις καλύτερες εμφανίσεις της στο κηποθέατρο «Νίκος Καζατντζάκης». Ο Νίκος Αντωνακάκης συνέχισε και συνεχίζει το έργο των προηγουμένων μουσικοδιδασκάλων εμπλουτίζοντας συνεχώς το ρεπερτόριο της χορωδίας. Έτσι με μουσικούς που την πλαισιώνουν σε όλες τις παρουσίες της, η χορωδία του Συλλόγου συμμετέχει στις επετείους, τις εορτές, και στις εκδηλώσεις που οργανώνονται από το Δήμο Ηρακλείου και τη Διοικητική Περιφέρεια του Νομού Ηρακλείου, τέτοιες όπως η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η θλιβερή επέτειος της Μικρασιατικής Καταστροφής, Χριστουγεννιάτικες και Πρωτοχρονιάτικες εκδηλώσεις, τη μεγάλη γιορτή της Μητέρας και την καθιερωμένη κοπή της Βασιλόπιτας με συμμετοχή όλων των μελών του.
Οργανώνει συγκεντρώσεις των μελών και φίλων του Συλλόγου με ομιλίες ειδικευμένων επιστημόνων πάνω σε θέματα που απασχολούν τη νεολαία, τους γονείς και το σχολείο και συντηρεί με τακτικές αιμοληψίες από τα μέλη του Τράπεζα Αίματος στο Γενικό Βενιζέλειο Νοσοκομείο.
Προετοιμάζει και προκαλεί συναντήσεις Αλατσατιανών της περιφέρειας του Νομού με επισκέψεις και εκθέσεις φωτογραφικού υλικού από τις Αλησμόνητες Πατρίδες και απασχολεί τα μέλη του με την παρασκευή παραδοσιακών τροφίμων και εδεσμάτων-ο καλοκαιρινός Τραχανάς έχει αφήσει τη σφραγίδα του σε ολόκληρο το Νομό Ηρακλείου- τα οποία διατίθενται στο ετήσιο πανηγύρι του κάθε χρόνο στις 20 Νοεμβρίου παραμονή των Εισοδίων Της Θεοτόκου σε ανάμνηση του κορυφαίου πανηγυριού των Αλατσάτων Μικράς Ασίας, καθώς και το ετήσιο «γλέντι» στην Πλατεία Αλατσάτων κάθε χρόνο τον Αύγουστο.
Ο σύλλογος Αλατσατιανών Νομού Ηρακλείου, με συντονισμένες προσπάθειες και των άλλων Προσφυγικών Συλλόγων του Νομού και της πόλης του Ηρακλείου, και σε συνεργασία με το Δήμο Ηρακλείου, έθεσε σε τροχιά ολοκλήρωσης την ανέγερση του Μνημείου των Μικρασιατών στη Πόλη, το οποίο και εγκαινιάστηκε στις 30.03.2014.